Płock,  dn. 11.12.2019r.

 

 

 

Zespół Trójstronny ds.Branży Energetycznej

 

                                      

Co dalej z energetyczną Grupą Kapitałową  ENERGA?

Poniżej  kilka najważniejszych pytań, które należy zadać przy okazji planów przejęcia GK ENERGA przez PKN ORLEN. Stanowisko Związków branżowych wobec planów przejęcia uzależnione będzie od odpowiedzi na nie oraz stosownych gwarancji ze strony PKN ORLEN.

 

  1. Czy przejęcie GK ENERGA przez PKN ORLEN nie jest quasi prywatyzacją lub wstępem do dalszej prywatyzacji energetyki pomorskiej. Należy przypomnieć, że w latach dziewięćdziesiątych mieliśmy już do czynienia z próbami przejęcia energetyki pomorskiej (Grupa G8 przez energetykę hiszpańską).

W chwili obecnej właścicielem ok 52 % akcji ENERGA S.A jest w Skarb Państwa, podobnie jak w przypadku GK PGE oraz ENEA. W przypadku Tauron PE Skarb Państwa ma bezpośrednio 30 % akcji, a pośrednio (przez KGHM 41 %).Po przejęciu właścicielami tych akcji stanie się PKN ORLEN, w którym Skarb Państwa ma 30% akcji.

Wniosek: po przejęciu Skarb Państwa straci bezpośredni wpływ na GK ENERGA. Strona społeczna straci możliwość wywierania społecznego nacisku na zarząd Grupy ENERGA poprzez chociażby wpływ w Zespole Trójstronnym ds. Branży Energetycznej, której ENERGA S.A. jest członkiem. Strona społeczna najprawdopodobniej będzie „odsyłana” do zarządu PKN ORLEN.   

Czy PKNORLEN zechce zachować wszystkie spółki z grupy ENERGA? Czy w przypadku dublowania się z działalnością „orlenowskich” spółek, spółki z Grupy Energa nie zostaną sprzedane (komu) lub połączone lub co najgorsze zlikwidowane? Co w przypadku spadku koniunktury i potrzeby „odchudzenia” płockiej grupy? Czy w pierwszej kolejności na sprzedaż nie zostaną wystawione spółki spoza podstawowej działalności jaką są paliwa?

  1. Czy GK ENERGA będzie jeszcze zwartą grupą energetyczną? Czy obecne spółki energetyczne (operator, obrót, wytwarzanie, logistyka),   wchodzące w skład grupy energetycznej, zależne od ENERGA S.A. nie „rozpłyną się” w dziesiątkach spółek zależnych od PKN ORLEN?

Podstawową formą działalności PKN ORLEN jest wytwarzanie i przetwarzanie produktów rafinacji ropy naftowej (1920Z). Dopiero na 16 miejscu w statucie znajdujemy wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucja i handel energią elektryczną (PKD 35.1)

Podstawową  formą działalności ENERGA S.A. jest (64, 20, Z) jest działalność holdingów finansowych, przedmiot pozostałej działalności to działalność firm centralnych (head offices); doradztwo związane z zarządzaniem. Dopiero na trzeciej pozycji (2 35, 1), , wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucja i handel energią elektryczną. ENERGA S.A jest zatem spółką zarządzającą grupą spółek w tym przypadku o charakterze energetycznym.

PKN Orlen ma w swojej strukturze spółki energetyczne, którymi zarządza. Czy zatem potrzebna mu będzie sama spółka ENERGA S.A., która obecnie sama zarządza holdingiem spółek energetycznych? Czy PKN ORLEN nie „pozbędzie się” pośrednika w zarządzaniu spółkami
z Grupy ENERGA. Czy dojdzie do sytuacji, gdzie obecne spółki energetyczne – zależne od ENERGA S.A. nie powiększą liczby spółek PKN ORLEN i „rozpłyną się” w różnorodnym (a przede wszystkim – paliwowym) profilu działalności płockiego giganta? Jak realizowane będą wówczas zapisy Porozumienia z dnia 18 września 2017, jeśli zabraknie w nim gwaranta w postaci ENERGA S.A.? Jak i z kim prowadzone będą rozmowy płacowe?

 

  1. Czy ENERGA SA wypadnie z trzonu polskiej energetyki? Jakie będzie miejsce ENERGA S.A.
    w Zespole Trójstronnym ds. Branży Energetycznej
    ?

Energetyka to – wytwórstwo energii i ciepła, i ich przesył. W ramach energetyki funkcjonuje także zaplecze w postaci przedsiębiorstw pracujących bezpośrednio na rzecz wytwórców i przesyłu. Polska energetyka to przede wszystkim cztery „państwowe” grupy energetyczne oraz przedsiębiorstwa „prywatne” i należące do innych niż energetyczne grup kapitałowych.

Obecnie Grupa ENERGA jest postrzegana jako jeden  z czterech koncernów energetycznych w Polsce obok ENEI, TAURON PE oraz PGE. Te cztery koncerny stanowią zwarty trzon polskiej energetyki – podległy bezpośrednio Rządowi RP – czy to w postaci Ministerstwa Skarbu Państwa, Ministerstwa Energii czy nowo tworzonego Ministerstwa Nadzoru Właścicielskiego.

Korzyścią z powyższego jest udział Strony społecznej w zarządzaniu energetyką, co przekłada się na partycypację pracowniczą (patrz  18 k.p.) w zarządzaniu spółkami grupy ENERGA.   Przedstawiciel Ministerstwa Energii, przedstawiciele organów wykonawczych Grup energetycznych, przedstawiciele Central związkowych współtworzą Trójstronny Zespół ds. Branży Energetycznej.

Zespół ten umożliwia m.in.:

  1. wywieranie nacisku społecznego na ministrów odpowiedzialnych za politykę personalną (powoływanie zarządów) w Grupach
  2. opiniuje i współtworzy – prawo branżowe (prawo energetyczne – ustawy
    i rozporządzenia) w tym branżowe prawo pracy PUZP i ZUZP-y
  3. współtworzy spójną (w miarę) polską politykę energetyczną.

Czy po przejęciu przez PKN ORLEN grupa ENERGA pozostanie jeszcze w trzonie polskiej energetyki czy przejdzie do „paliw” i jakie miejsce tam zajmie?

  1. Jak po przejęciu będzie wyglądało grupowe prawo pracy – Porozumienie z dnia 18 września 2017, i czy spółki z grupy będą miały szansę na objęcie ich przyszłym PUZP dla branży energetycznej?

Jaka jest obecna praktyka i doświadczenia PKN ORLEN z grupowym prawem pracy? Czy (podobnie jak w latach 2007 -2017 w Orlenie funkcjonowała umowa społeczna oraz gwarancje zatrudnienia? Czy obecnie w PKN Orlen istnieje jakaś umowa społeczna, gwarancje zatrudnienia itp.? Czy prawo pracy jest oparte o prawo układowe – zakładowe układy zbiorowe pracy? Nasze Porozumienie daje taką gwarancję w art. 9. Czy energetyka pomorska zachowa autonomię w PKN ORLEN w zakresie grupowego prawa pracy czy też to prawo będzie ujednolicone dla całej grupy ORLEN?

  1. Jak – (biorąc pod uwagę podobne przypadki w polskiej energetyce) może wyglądać los spółek energetycznych Grupy ENERGA po przejęciu przez PKN ORLEN?

Obok trzonu czterech grup energetycznych funkcjonują zakłady energetyczne nienależące do Skarbu Państwa jak m.in.  Warszawski (Stołeczny) Zakład Energetyczny (dawniej Stoen), który został sprzedany niemieckiemu koncernowi RWE. Liczne zakłady ciepłownicze znajdują się pod kontrolą francuskiego koncernu VEOLIA. Niemalże wszystkie zakłady zaplecza (produkcja urządzeń energetycznych) są w posiadaniu  kapitału zagranicznego (General Electric, Schneider Electric itp.) 

Istotna jest także najnowsza historia obrotu udziałami w polskiej energetyce. W latach dziewięćdziesiątych  Skarb Państwa sprzedał szwedzkiej spółce Vattenfall udziały w Elektrociepłowniach Warszawskich oraz w Górnośląskim Zakładzie Energetycznym. Elektrownie Pątnów, Adamów, Konin, przeszły pod kontrolę Zygmunta Solorza Żaka. Elektrociepłownia Połaniec była pod kontrolą Engie International. W następnej kolejności część z tych przedsiębiorstw wróciła do zależnych od państwa polskiego grup kapitałowych czy spółek. Część nadal pozostaje w rękach prywatnych. Należy zaznaczyć że to tylko wycinek „niepaństwowej” energetyki.

Udziały w spółkach, które „wyszły” z lub nie „weszły” do czterech ww.  grup energetycznych są przedmiotem dalszego obrotu. Ich akcje, w zależności od aktualnej koniunktury trafiają do różnych grup kapitałowych – często nie zajmujących się energetyką. Przykładem są Elektrociepłownie Warszawskie, które znalazły się w grupie zajmującej się górnictwem i przesyłem ropy i gazu – PGNIG. Produkcja energii i ciepła nie jest jednak podstawową działalnością PGNiG.

Powstaje pytanie, czy w przypadku spadku koniunktury koncern gazowo-paliwowy nie będzie się chciał pozbyć w pierwszej kolejności przedsiębiorstw o innym, niż podstawowy, profilu działalności i kto te udziały nabędzie? PGNIG Termika S.A. (podobnie jak GZE, ZEPAK, Połaniec), bo tak nazywają się obecnie Elektrociepłownie Warszawskie na długie lata została „wypchnięta” z wpływu polskiej polityki energetycznej. Skarb Państwa oraz strona społeczna nie miały żadnego wpływu na kadry zarządzające tych przedsiębiorstw i ich politykę społeczną. Branżowe prawo pracy (PUZP dla Branży Energetycznej)   zostało wypowiedziane. Spółki te nie uczestniczyły w posiedzeniach Zespołu Trójstronnego.  Nawet po „pośrednim” powrocie do Skarbu Państwa (PGNiG S.A. jest spółką „państwową”) PGNiG Termika trudno „odnaleźć się” wśród energetyków, gdyż zarządza nimi grupa gazowa. Na Zespole Trójstronnym ds. Branży Energetycznej brak jest przedstawiciela Zarządu PGNIG S.A. jako najbardziej decyzyjnego, który zasiada zapewne w Zespole ds. Paliw (o ile taki istnieje).  Znamienne jest także to, że jeśli jakakolwiek spółka już raz wyszła spod bezpośredniej zależności od Skarbu Państwa – nigdy już pod taką zależność nie wróciła.

Plany wobec Grupy ENERGA S.A. mogą wydawać się najbardziej zbieżne z sytuacją energetyki warszawskiej - Elektrociepłowni Warszawskich i Stołecznego Zakładu Energetycznego. ENERGA S.A. obecnie jest grupą bezpośrednio zależną od Rządu Polskiego ze skutkami wymienionymi w  pkt V 1,2,3 i stanowi trzon polskiej energetyki. Zarząd Grupy uczestniczy również w Zespole Trójstronnym ds. Branży Energetycznej.

Przejęcie kontroli nad ENERGA S.A. przez Orlen S.A. może przynieść te skutki, które kiedyś  dotknęły energetykę warszawską.

Jeśli udziały raz wejdą do obrotu, już nigdy z niego nie wyjdą. Mocarstwowe plany Zarządu Orlen S.A. chcącego tworzyć europejskiego giganta paliwowo – energetycznego mogą rozbić się np. spadek koniunktury. W takich przypadkach grupy kapitałowe najczęściej pozbywają się działalności innej niż podstawowa – przykład Vattenfalla, gdzie padła w tarapaty finansowe spółka Vattenfall A.B. natychmiast sprzedała elektrownie w Niemczech i Polsce.  Czy przy zmianie optyki gospodarczej Orlen S.A. nie sprzeda udziałów w ENERDZE S.A. jako spółce spoza podstawowej działalności? Kto może być nabywcą? Czy będzie to przynajmniej inny koncern energetyczny (PGE, ENEA, TAURON), a może koncern gazowy lub górniczy? Jedno jest raczej pewne Grupa ENERGA po wyjściu z trzonu polskiej energetyki już do nie go nie wróci – jak nie wróciły inne spółki energetyczne.

                                                                                              

 

 

Z poważaniem 

za Kolegium Związków Zawodowych

Prezydium Kolegium

 

 

 Edyta Górecka             Jarosław Szunejko           Piotr Piorun

  Przewodnicząca          Wiceprzewodniczący     Wiceprzewodniczący